Terug naar alle artikelen
NIEUWS 30/05/2026

Je tempo indelen in een ultratrail: zo doe je het goed

In een bergultra zegt een gemiddeld tempo bijna niets. Zo bouw je een tempoplan rond het terrein, de inspanning en de verzorgingsposten, zodat je sterk finisht in plaats van te breken op de eerste grote klim.

Je tempo indelen in een ultratrail: zo doe je het goed

De grootste tempofout in een ultra wordt vaak al vóór de start gemaakt. De loper kijkt naar de totale afstand, kiest een doeltijd, rekent die om naar een gemiddeld tempo en bouwt een plan dat niets te maken heeft met het echte parcours. Zo deel je een ultra niet in als de route steile klimmen, technische afdalingen, weersomslagen, lange stukken tussen verzorgingsposten en tijdslimieten aaneenrijgt die veel belangrijker zijn dan je gemiddelde minuut per kilometer.

Je tempo indelen in een ultra draait niet om een snelheid vasthouden. Het draait om je inspanning doseren, weten waar het parcours je gaat afremmen en de juiste beslissingen nemen voordat ze je duur komen te staan. Of je nu sterk wilt finishen, voor de winst gaat of gewoon niet wilt instorten na kilometer 60: je plan moet rond het terrein en de logistiek gebouwd zijn, niet rond splits uit dromenland.

Deel in op inspanning, niet op gemiddelde

Op de weg betaalt gelijkmatigheid zich uit. In een ultratrail betaalt inhouden zich uit. Het terrein verandert te veel om een gemiddeld tempo op zich veel te laten zeggen, zeker in de bergen, waar je de ene kilometer in 6 minuten loopt en de volgende in 14.

Daarom is inspanning je eerste tempo-instrument. In het begin van de wedstrijd voelt de juiste inspanning bijna altijd te makkelijk. Je moet kunnen klimmen zonder in het rood te gaan, dalen zonder jezelf kapot te remmen en bij de verzorgingsposten vertrekken zonder dat je al aangeslagen bent. Voelt het alsof je in het eerste uur van een 50 km of de eerste vier uur van een 100 mijl al wedstrijd loopt? Dan verbrand je waarschijnlijk energie die je later hard nodig hebt.

Simpel gezegd: loop de vlakke stukken soepel, wandel de steile klimmen met doel en daal af op een niveau dat je benen zich kunnen veroorloven. De afweging is duidelijk. Agressiever dalen kan tijd winnen, maar kan ook je quadriceps slopen en verderop voedingsproblemen veroorzaken. Op technisch terrein is je benen sparen vaak belangrijker dan vroeg in de wedstrijd een paar seconden snoepen.

Hartslag kan helpen, maar alleen als je weet hoe die bij jou reageert op hitte, hoogte en vermoeidheid. Voor de meeste traillopers blijft gevoel de beste graadmeter, omdat het zich direct aan het terrein aanpast.

Bouw je tempoplan rond de stukken van het parcours

De beste tempoplannen voor een ultra zijn opgeknipt. Denk per klim, per afdaling, per verzorgingspost. Zo krijg je realistische controlepunten en kan één slechte kilometer je wedstrijd in je hoofd niet meer laten ontsporen.

Begin met het parcours op te delen in stukken die betekenis hebben. Lange klim. Open graat. Loopbare afdaling. Technische singletrack. Nachtstuk. Eindeloos vals plat op de terugweg naar de finish. Die stukken vertellen je veel meer dan de kilometerpaaltjes.

Geef elk stuk vervolgens realistische verwachtingen mee. Op een grote klim kan het plan zijn om je inspanning af te toppen en alles te wandelen wat steil genoeg is om je ademhaling uit de hand te laten lopen. Op een vloeiende afdaling is het doel efficiënt vooruitkomen zonder spierschade. Op loopbaar terrein kun je mikken op een gelijkmatiger pas en makkelijker eten.

Daar maakt parcourskennis het verschil. Veranderingen in helling, de kwaliteit van het terrein, de hoogte en de afstand tussen verzorgingsposten sturen al je tempobeslissingen. Wacht er bij kilometer 30 een beestachtige klim? Dan moet je tempo bij kilometer 15 daar al rekening mee houden. Valt het langste stuk zonder verzorging op het heetste moment van de dag? Dan moet je ervoor genoeg inhouden en genoeg reserves hebben om erdoor te komen.

Standaard splitcalculators zien dat allemaal over het hoofd. Een plan dat op het terrein is gebaseerd, niet.

Maak van de verzorgingsposten je controlepunten

Bij de verzorgingspost wordt tempo indelen concreet. Het zijn je beste controlepunten om je splits te checken, je voeding bij te sturen, te beslissen hoeveel water je meeneemt en de tijdslimieten te bewaken.

Vraag je niet af of je op schema ligt voor de hele wedstrijd, maar of je deze post onder controle hebt bereikt. Eet je volgens plan? Zijn je benen waar ze op dit punt zouden moeten zijn? Heb je de vorige klim overschat? Zit je nog binnen de inspanningsgrens die je voor de start had vastgelegd?

Je plan moet per verzorgingspost een verwacht tijdvenster bevatten, niet alleen één finishtijd. Zo kun je vroeg bijsturen, voordat een kleine tempofout uitgroeit tot een probleem voor de hele wedstrijd.

Indelen van post naar post helpt ook je discipline. Veel lopers verliezen tijd omdat ze verzorgingsposten als rustplek behandelen in plaats van als strakke pitstops. Blijf efficiënt. Vul bij wat je had gepland. Eet wat je had gepland. Zie het volgende stuk voor je. En ga.

Gebruik je een tool om je wedstrijd voor te bereiden zoals TrailSight, dan zie je precies hier de meerwaarde: het parcours opgeknipt in stukken tussen verzorgingsposten, met hoogtemeters, terreincontext en tijden gekoppeld aan de tijdslimieten, in plaats van een lijn op een kaart.

Heb respect voor het eerste derde

De meeste ultra's gaan niet verloren in het laatste derde. Ze gaan vroeg verloren en worden laat afgerekend.

In het eerste derde is het je taak om je wedstrijd te beschermen. Dat betekent tijd laten liggen die je zou kunnen pakken, omdat de prijs daarvoor meestal te hoog is. Lopers die de eerste klim aanvallen, kunnen er sterk uitzien. Sommigen zijn dat ook. Anderen schieten kruit dat ze niet meer terugkrijgen.

Het juiste starttempo hangt af van de afstand. Op een 50 km kun je offensiever lopen als je training dat toelaat, maar ook daar straffen steile klimmen en grote hitte ongeduld af. Op een 100 km wordt een heel beheerste start echt waardevol. Op een 100 mijl is inhouden geen voorzichtigheid. Het ís de wedstrijd.

Een simpele test: hijg je op de eerste klimmen zo hard dat praten moeizaam gaat, ga dan van het gas. Knal je de afdalingen af alleen omdat je benen nog fris zijn, ga dan van het gas. Frisse benen zorgen voor slechte beslissingen.

Pas je tempo aan het terrein aan, niet aan je ego

Een van de lastigste dingen in een ultra is accepteren dat wandelen de juiste keuze kan zijn. Op steile hellingen is actief, efficiënt wandelen vaak sneller in totaal dan geforceerd lopen, wat je hartslag opjaagt en je kuiten opblaast.

Hetzelfde geldt voor technische afdalingen. Is de ondergrond los, stenig of erg technisch, dan kan het snelste houdbare tempo voorzichtig aanvoelen. Daar tijd willen winnen kan je via valpartijen, aarzelingen of spierschade veel meer kosten dan je op de klok wint.

Daar telt een eerlijke zelfanalyse. Een loper met een zuinige klimtechniek kan tijd winnen bergop zonder te veel te verbruiken. Een goede daler kan gratis snelheid pakken bergaf. Maar die sterke punten zijn alleen iets waard als je ze diep in de wedstrijd nog kunt herhalen. Verdwijnt je dalsnelheid na 50 km, dan hoorde die nooit echt bij je plan. Dat was enthousiasme van de eerste uren.

Zie de inzinking aankomen voordat hij er is

Elke ultra kent een stuk waarin je vertraagt. Dat is normaal. De fout is doen alsof het niet gaat gebeuren.

Je plan moet rekening houden met je waarschijnlijke zwakke momenten. Misschien zakt je tempo in als het donker wordt. Misschien slopen lange afdalingen je quadriceps. Misschien valt de hitte je aan tussen 12.00 en 15.00 uur. Ken je je eigen patroon van inzakken, dan kun je je ertegen wapenen.

Dat kan betekenen: nog rustiger starten, meer calorieën nemen vóór je gebruikelijke crisiszone, op de klimmen laat in de wedstrijd eerder overschakelen op wandelen, of meer vocht meenemen voor een open stuk. Slim indelen is niet alleen snelheid managen. Het is energie managen over je hele wedstrijdsysteem.

Ook de tijdslimieten spelen mee. Heeft een wedstrijd krappe limieten, dan moet je misschien wat voortvarender starten zonder in overtoeren te gaan. Die balans hangt af van het parcours. Ruime tijdslimieten laten meer geduld toe. Een bergultra met strenge limieten vraagt een scherpere uitvoering bij elke verzorgingspost en minder tijdverlies op de klimmen en bij de overgangen.

Test je tempo in je training

Je tempostrategie verzin je niet op de ochtend van de wedstrijd. Je hebt bewijs nodig, uit lange duurlopen, trainingsweekends en sessies op terrein dat op de wedstrijd lijkt.

Oefen klimmen op een inspanning die je kunt volhouden. Oefen de overgang naar wandelen voordat je ertoe gedwongen wordt. Oefen dalen met vermoeide benen. En vooral: oefen eten terwijl je beweegt, op wedstrijdinspanning en op terrein dat lijkt op dat van wedstrijddag. Een tempoplan dat alleen werkt als je maag perfect meewerkt, is geen tempoplan.

Gebruik je grote trainingsdagen om je echte tijden per stuk te checken. Hoe lang doe je écht over 750 hoogtemeters als de helling steil is en het terrein slecht? Hoeveel trager daal je af in het donker? Wat gebeurt er met je efficiëntie na vijf uur als je voeding net te krap is?

Die antwoorden zijn waardevoller dan welke standaard tempotabel ook.

Wat te doen als je tempoplan ontspoort

Op een gegeven moment gebeurt het. Het weer slaat om. Je maag keert. Je benen vallen stil. Het parcours blijkt zwaarder dan gedacht. Goede lopers raken niet in paniek als het plan breekt. Ze zetten de teller op nul.

Zit je boven je geplande inspanning, vertraag dan voordat de schade zich opstapelt. Loop je achter op schema maar heb je het fysiek nog onder controle, blijf dan gefocust op het proces en win tijd terug op loopbaar terrein en met efficiënte stops, niet door bergop te versnellen. Hapert de voeding, los dat dan eerst op. Geen enkele tempostrategie loopt lang harder dan een energietekort.

De meeste opblazers komen voort uit een emotionele reactie. Je raakt in paniek over een slecht stuk, je duwt waar het parcours dat niet toelaat en je maakt van een beheersbaar probleem een opgave. Blijf analytisch. Haal de volgende verzorgingspost. Begin daar opnieuw.

Het beste tempoplan is het plan dat contact met het terrein overleeft. Ken het parcours. Heb respect voor de klimmen. Stel doelen per verzorgingspost die op de werkelijkheid gebaseerd zijn. En loop dan de dag die zich voor je aandient, niet de droomversie die je achter je bureau hebt gebouwd.

Terug naar alle artikelen